Egzamin

Planowanie wypowiedzi pisemnej

Wypowiedź pisemna – typ trudny. Jak dobrze skonstruować jej „szkielet”? Oto jest pytanie.

Przygotowanie wypowiedzi pisemnej to nic innego jak zredagowanie tekstu. Tylko nie dość, że trzeba napisać ją w języku obcym, to dodatkowo potrzebna nam jest jeszcze wiedza z zakresu konstruowania różnych typów wypowiedzi, co w mojej ocenie czyni sprawność pisania jedną z trudniejszych do opanowania. W sposobie realizacji pisania „jak pod lupą” widać bowiem wszystkie nasze błędy i niedociągnięcia, a kiedy zdamy sobie sprawę z tego, ile jeszcze potrzeba żeby „dogonić króliczka”, często tracimy motywację do przystąpienia do zadania już na samym starcie.

Z tak zarysowanym zagadnieniem nie pozostaje nam nic innego jak zmierzyć się z tematem i wziąć przysłowiowego byka za rogi! Intuicja podpowiada mi, że nie ma lepszej metody niż przyjrzeć się wypowiedzi z punktu widzenia egzaminatora. Pomoże to wpisać się (a przynajmniej spróbować wpisać się) w jego oczekiwania 😉

Świetny wynik za każdym razem

Temat na egzaminie sformułowany jest zazwyczaj w języku polskim (wyjątek stanowią egzaminy zewnętrzne typu FCE) i zawiera elementy, które należy uwzględnić w swojej wypowiedzi. Praca zawierać musi często przedstawienie zalet i wad zaproponowanego rozwiązania. W przypadku listu koniecznie pamiętać trzeba o zwrocie powitalnym i rozpoczęciu listu w zastrzeżony tylko dla tego typu wypowiedzi sposób. Do tego wszystkiego dochodzi jeszcze wymagana liczba wyrazów, w której musisz się zmieścić. Jak to wszystko ogarnąć?

Poniżej prezentuję typy wypowiedzi, z którymi możesz spotkać się na egzaminie maturalnym zarówno na poziomie podstawowym, jak i rozszerzonym wraz z krótką informacją nt. istotnych elementów oceny Twojej pracy.

  • PODSTAWA to tekst użytkowy, np. list w formie tradycyjnej lub elektronicznej (e-mail), wiadomość umieszczana na blogu lub forum internetowym z elementami opisu, relacjonowania, uzasadniania opinii, w tym przedstawiania pozytywnych czy negatywnych aspektów różnych poglądów
  • ROZSZERZENIE obejmuje list formalny, rozprawkę, artykuł publicystyczny z elementami opisu, relacjonowania, sprawozdania, recenzji czy pogłębionej argumentacji.

Jak widać napisanie tekstu wiąże się nie tylko ze znajomością sformułowań w języku obcym ale przede wszystkim wymaga od nas sporej dawki kreatywności i logiki w rozumowaniu.

Przyszła pora na przedstawienie kryteriów oceny, które rzutują na odbiór Waszej pracy przez egzaminatora.

Zazwyczaj bywa przecież tak, że dostajesz „do łapki” sprawdzoną i ocenioną wypowiedź, a w głowie rodzi się pytanie: Dlaczego? Najczęściej niestety pozostaje ono bez odpowiedzi. A przecież jak już dobrze wiesz to F-E-E-D-B-A-C-K jest najbardziej istotny jeżeli chcemy zrobić P-R-O-G-R-E-S.

Skupię się teraz przez chwilę na omówieniu tekstów dla zaawansowanych gdyż mam wrażenie, że to one przyczyniają się do ogromnej ilości rozterek i sprawiają Wam najwięcej trudności na etapie „przed przystąpieniem do pisania” (ang. pre-writing phase).

Najważniejsze kryterium to ZGODNOŚĆ Z POLECENIEM, co jak za chwilę zobaczysz przekłada się również na elementy treści i formy. I tak:

  • WSTĘP (ang. Introduction) – właściwe i adekwatne do tematu rozpoczęcie wypowiedzi może brzmi formalnie, choć w praktyce oznacza to, że w rozprawce teza ma być zgodna z tematem i ma niejako „zapowiadać” dalszą jej treść (taki ‚trailer’ czyli zapowiedź filmu); artykuł powinien posiadać ciekawe i zachęcające nas do dalszego czytania wprowadzenie w postaci np. pytania retorycznego, cytatu, tytułu; list formalny we wstępie wskazywać musi na cel pisania przez nas listu
  • ROZWINIĘCIE (ang. Main body) oznacza wieloaspektową i pogłębioną realizację tematu popartą dodatkowo konkretnymi przykładami. Pamiętaj żeby każdy z przedstawionych przez Ciebie argumentów znajdował odzwierciedlenie w faktach, konkretnych sytuacjach z życia Twojego bądź Twojej rodziny czy przyjaciół, itp.

Nie odbiegaj od tematu! Często zdarza się to w sytuacji braku argumentów na dany temat. Żeby tego uniknąć patrz na wybrany przez siebie temat w trakcie pisania. Zerkaj również na stworzony przez siebie w brudnopisie plan wypowiedzi i trzymaj się tego, co sobie wcześniej przemyślałeś i zaplanowałeś. Egzaminator łatwo rozpozna, że odbiegasz od tematu więc dużo czytaj, bądź też na bieżąco z tym, co dzieje się w kraju i na świecie (szczególnie polecam repetytoria leksykalne czy angielskie strony internetowe z wiadomościami np. http://www.bbc.co.uk/news).

  • ZAKOŃCZENIE (ang. Conclusions) – najważniejsza zasada brzmi następująco: nie powtarzaj tego, co już napisałeś we wstępie ale napisz innymi słowami to, do jakich wniosków doprowadziły Cię wcześniejsze rozważania.

Szybkie rozpoczynanie pracy w brudnopisie

  1. Przemyśl temat! Twoją wypowiedź cechować powinien wyraźny ZAMYSŁ kompozycyjny, który musi być widoczny w każdej części pracy, a nie tylko na samym początku 🙂 Istotne jest to, aby Twoja wypowiedź była KLAROWNA, czyli nie była jedynie zbiorem przypadkowo zebranych myśli. Wnioski mają logicznie wynikać z przywołanych przez Ciebie wcześniej przesłanek!
  2. Stwórz plan! Tekst musi zostać uporządkowany zanim przystąpisz do pisania „na czysto” – ma to wpływ na jego SPÓJNOŚĆ I LOGIKĘ. Układ graficzny pracy jest również ważny, a podział na akapity ma być konsekwentny gdyż stanowi o tym, czy Twoją pracę dobrze się czyta.
  3. Zachowaj proporcje! Podziel pracę na segmenty i zwróć uwagę na to, czy wstęp i zakończenie zachowują mniej więcej te same proporcje – najszerszą część Twojej wypowiedzi zajmować ma rozwinięcie.
  4. Używaj zakresu środków językowych na Twoim poziomie! Przy ocenianiu zakresu środków językowych brane są pod uwagę zróżnicowanie i precyzja użytych środków leksykalno-gramatycznych. Wiadomo, że chcemy aby nasza wypowiedź była jak najlepsza – jestem jednak za tym żeby nie wplatać „na siłę” trudnych konstrukcji gramatycznych czy nowych wyrażeń, co do których nie mamy pewności jak je zastosować w zdaniu. Lepiej pisać prościej, a poprawnie!
  5. Bądź naturalny! Mam tu na myśli charakterystyczny dla języka angielskiego sposób wyrażania znaczeń i unikanie pospolitych słów i wyrażeń takich jak: nice, cool, itp.
  6. Stosuj jednolity styl! Przez jednolitość stylu rozumiem znalezienie „złotego środka” pomiędzy stylem zbyt metaforycznym i abstrakcyjnym a niestosownym, tj. zbyt potocznym. A to niełatwa sztuka, która wymaga ćwiczeń i znajomości składni angielskiej. Po prostu staraj się być autentyczny i obiektywny w swoich opiniach, a będziesz wtedy bardziej przekonujący.

Na koniec kilka pomysłów na aktywne planowanie wypowiedzi:

  • zapisz wszystkie słowa, wyrażenia i zwroty, które przychodzą Ci do głowy  (ang. brainstorming ideas czyli „burza mózgów”)
  • używaj gotowych sformułowań dopasowanych do typu wypowiedzi bo masz wtedy pewność, że są one poprawne, a to sprawi, że zminimalizujesz ilość błędów
  • licz słowa w trakcie pisania i zapisuj je np. ołówkiem nad tekstem – pomoże Ci to zorientować się czy praca mieści się w wymaganych granicach liczby słów
  • dobierz uzasadnienie do każdego z przedstawianych przez Ciebie argumentów
  • sprawdź czy zakres tematu został pokryty w całości (jeżeli okaże się, że masz za dużo słów – wykreśl to, co Twoim zdaniem nie jest niezbędne – zrób to w taki sposób żeby Twoja praca nie straciła na wartości).

Skoro mamy omówiony już sposób konstruowania wypowiedzi pisemnej (ang. writing) to warto byłoby przejść do konstruowania wypowiedzi ustnej (ang. speaking). Aktywujmy zatem wspólnie kolejną sprawność językową.

Co myślisz o prezentowanych przeze mnie metodach? Leave a nice comment – it really helps!

Lubisz prezentowanie treści w formie graficznej? Bo ja bardzo. Podsumowanie znajdziesz tutaj:

Planowanie_wypowiedzi_pisemnej_podsumowanie

 

Reklamy

2 myśli w temacie “Planowanie wypowiedzi pisemnej”

  1. Wspaniały wpis! Zaprezentowane przez Panią wskazówki pozwoliły mi ze spokojem podjąć się zadania jakim jest sformułowanie wypowiedzi pisemnej na egzaminie maturalnym i uzyskać za nią satysfakcjonującą ilość punktów:) Pomimo, że matura już za mną chętnie wracam do tego wpisu, gdyż zawarte w nim wskazówki są uniwersalne i pomagają sformułować wszelkiego rodzaju wypowiedzi w języku angielskim, nie tylko te wymagane na egzaminie dojrzałości:)

    Polubione przez 1 osoba

    1. Dziękuje, Zuzia!🤗 Wiele dla mnie znaczy ten komentarz. Cieszę się, że w dalszym ciągu korzystasz z informacji zawartych na blogu i że przydają Ci się w praktyce. Jestem zdania, że w nauce angielskiego nie chodzi tylko o język😉. Best of luck!

      Polubienie

Skomentuj

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s